RECHTVAARDIGHEID

We pleiten voor verantwoord en inclusief beleid. In 2018 hielpen we Peruaanse boswachters om veiliger op te treden tegen illegale ontbossing, ondersteunden we inheemse groepen in Myanmar om meer zeggenschap te krijgen over hun bos en droegen we bij aan meer gendergelijkheid in Tanzania.

RECHT-VAARDIGHEID

We pleiten voor verantwoord en inclusief beleid. In 2018 hielpen we Peruaanse boswachters om veiliger op te treden tegen illegale ontbossing, ondersteunden we inheemse groepen in Myanmar om meer zeggenschap te krijgen over hun bos en droegen we bij aan meer gendergelijkheid in Tanzania.

Mobieltje als wapen tegen illegale houtkap in Peru

Illegale houtkappers bedreigen het Tambopata regenwoud in Peru. Maar met oude mobieltjes kan ontbossing op een veilige manier worden tegengaan. Met resultaat: al binnen enkele weken na installatie werden de eerste houtkappers gearresteerd.

Het Tambopata bos ligt op de grens van Peru en Bolivia. Een prachtig regenwoud met een zeldzaam hoge biodiversiteit. Maar ook deze paradijselijke omgeving is niet zonder problemen. Illegale houtkappers brengen het voortbestaan van het regenwoud in gevaar, en daarmee ook de bewoners die in het bos leven.

Actie

Tijd voor actie, vond Liliana Jauregui van IUCN NL. Begin 2018 toog ze het regenwoud in om oude smartphones als een bewakingssysteem in de bomen te hangen. In haar team was ook Topher White van Rainforest Connection present: natuurbeschermer en brein achter de oplossing met mobieltjes.


White’s innovatieve idee: met zonnecellen gevoede mobiele telefoons inzetten als afluisterapparatuur tegen stropers en illegale houtkappers.


Via een microfoon registreren de mobieltjes geluiden. Als er een verdacht geluid tussen zit, zoals van een kettingzaag, stuurt de telefoon real-time een notificatie naar de parkwachters. Die kunnen dan ter plaatse komen en direct ingrijpen.

Veiligheid

“Voor onze lokale partners is het tegengaan van illegale boskap een dagelijkse strijd, waarbij zij vaak zelfs hun eigen leven riskeren”, zegt Liliana. “Deze technologie helpt hen om effectiever op te treden, én veiliger: dankzij de alarmering gaan ze immers voorbereid de confrontatie aan.” Ook biedt het versterkte telefoonnetwerk een mogelijkheid om andere bewoners van Tambopata snel te kunnen alarmeren in geval van risico’s. “Dat alles biedt hen zoveel meer veiligheid.”

We installeerden een innovatief bewakingssysteem om illegale houtkap in een Peruaans regenwoud veiliger te bestrijden.

Bewakers mee

Ook bij het ophangen was veiligheid een aandachtspunt. “Doordat het permanent onrustig is in het gebied, moesten er bewakers mee”, blikt Liliana terug. “De telefoons moesten we op zo’n vijf meter hoogte plaatsen; onzichtbaar voor houtkappers en bovendien op plekken waar ze ook nog het nodige zonlicht zouden vangen. Om geen ongewenste aandacht te trekken, hebben we vijf dagen gebruikt om vijftien telefoons op te hangen. Het was elke dag: geschikte bomen uitzoeken, mobieltjes plaatsen en zo snel mogelijk weer weg.”

Met de lokale mensen bepaalde Liliana een gedragslijn over de reactie als er een melding binnenkomt. “Dat hoeft niet per se door de confrontatie aan te gaan”, vertelt Liliana. “Geregistreerde geluiden kunnen ook als bewijsmateriaal dienen in een kort geding.” Al binnen enkele weken wierpen de mobieltjes hun vruchten af: lokale parkwachters konden twee illegale houtkappers arresteren.

In de prijzen

De innovatieve aanpak kreeg ook veel aandacht in Nederland. Onder andere Trouw, NRC, EenVandaag, BNR Nieuwsradio en Omroep Max interviewden Liliana en Topher. En in oktober viel IUCN NL in de prijzen: we wonnen de Public Award for Best Innovation van The Spindle.

In samenwerking met de Nationale Postcode Loterij

Jongeren in Myanmar worden gemeenschapsleiders voor duurzaam bosbeheer

De inheemse Karen-bevolking beheert al eeuwenlang op duurzame wijze het bos in de Tanintharyi regio in Myanmar. Maar sinds de rust is wedergekeerd na een lange periode van conflicten, worden hun bossen bedreigd door plannen voor grootschalige economische ontwikkeling en natuurbeschermingsprojecten. Beide vinden plaats zonder overleg met de inheemse groepen die er al generatieslang wonen. Samen met lokale partnerorganisaties geven we jongeren de handvatten om samen met gemeenschappen op te komen voor hun recht op natuurlijke hulpbronnen, zodat zij die volgens hun tradities kunnen beheren en behouden.

We hielpen jongeren om hun bos in Myanmar duurzaam te beheren volgens inheemse tradities.

“De top-down benadering van zowel de overheid als internationale natuurorganisaties is vaak problematisch,” stelt Evelien van den Broek van IUCN NL. “Er moet erkenning komen voor de gemeenschappen in de Tanintharyi regio en hun recht op zeggenschap over hun natuurlijke hulpbronnen, zoals water, hout en voedsel dat zij uit het bos halen. Ze hebben al eeuwenlang bewezen dat duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen en natuurbehoud hand in hand gaan. Zij zijn erbij gebaat het bos te beschermen en producten uit het bos op duurzame wijze te benutten.”


Om te zorgen dat ze dit in de toekomst kunnen blijven doen, leidt onze partnerorganisatie TRIP NET jongeren op tot gemeenschapsleiders voor duurzame ontwikkeling.


“Tijdens een intensief negen maanden durend programma werden veertien jongeren opgeleid om landbeheer door de gemeenschap te begeleiden,” vertelt Evelien. “Samen met gemeenschappen brachten de jongeren de socio-economische behoeften van de gemeenschap in kaart. Ook deden ze onderzoek om lokale kennis over duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen vast te leggen en beter te verankeren.” Het programma zorgt daardoor niet alleen bij de deelnemende jongeren tot betere kennis en vaardigheden voor duurzaam bosbeheer, maar bij de hele gemeenschap.

Democratisch plan

De jongeren stimuleren hun gemeenschap om met een eigen plan te komen. Middels een democratisch proces hebben de dorpsbewoners verschillende categorieën van landgebruik vastgesteld, zoals aparte zones voor wildlife, waterbronnen, culturele gebruiken en visbehoud, maar ook een gebruiksbos en een deel voor landbouw. Voor iedere categorie heeft de gemeenschap consensus bereikt over regels en doelstellingen. “In tegenstelling tot door de overheid beheerde beschermde gebieden, worden deze zones door de gemeenschap beheerd, volgens inheemse kennis van het gebied en eeuwenoude culturele gebruiken,” vertelt Evelien. “Dat is effectiever en goedkoper dan grootschalige natuurparken die door de overheid beheerd worden.”

“Om het belangrijke werk van gemeenschappen in de kijker te spelen en erkend te krijgen, nodigen we ambtenaren uit voor het delen van goede voorbeelden. Ook vragen we aandacht voor de rechtspositie van inheemse groepen,” vertelt Evelien. De jeugdige leiders worden daarin ondersteund door een advocatennetwerk.

In samenwerking met Ministerie van Buitenlandse Zaken

Gendergelijkheid in Tanzania

Meer dan 60% van de vrouwen in de Rukwa-Katavi-regio in Tanzania is afhankelijk van landbouw. Wettelijk ligt vast dat vrouwen net als mannen recht hebben op landbouwgrond. De praktijk is anders: tradities en culturele gebruiken zorgen ervoor dat veel vrouwen geen eigendomsrecht kunnen krijgen. IUCN NL ondersteunde lokale partnerorganisaties die dorpelingen bijeen brengen om daar verandering in te brengen.

In Tanzania zien veel mensen ‘de man’ als hoofd van de familie en daarmee de enige met het recht om grond te bezitten. “Onze partnerorganisaties hebben een reeks dorpsbijeenkomsten belegd om het gesprek aan te gaan over de tradities en gebruiken die vrouwen belemmeren om toegang te krijgen tot natuurlijke hulpbronnen,” vertelt Frederique Holle van IUCN NL. “Dit proces vereist een lange adem: het verbeteren van de positie van vrouwen kan jaren duren.”

We hielpen vrouwen in Tanzania om hun recht op landbouwgrond op te eisen.

Plaats aan tafel

Eén van de problemen die tijdens de bijeenkomsten besproken werd, is de gebrekkige deelname van vrouwen in besluitvormingsprocessen, fora en bijeenkomsten. “Een eerste stap is ervoor te zorgen dat vrouwen überhaupt een plaats krijgen in dergelijke bijeenkomsten,” vertelt Frederique. Daarvoor zijn quota ingesteld. “Maar daarmee is nog niet gezegd dat zij ook daadwerkelijk inspraak hebben. Het wordt nog niet altijd geaccepteerd dat vrouwen spreken in gezelschap van mannen. Ook daar proberen we verandering in te brengen.”


Als semi-oplossing worden vrouwen soms van mannen gescheiden, zodat ze vrijuit kunnen spreken.

Voorlezen uit wetboek

“Het is een moeizaam proces, maar dankzij de dorpsbijeenkomsten waarin dit soort problemen aan de kaak gesteld worden, is al duidelijke verandering merkbaar,” vertelt Frederique. “Ook overheidsinstanties spelen tijdens zo’n bijeenkomst een belangrijke rol. Die lezen dan letterlijk voor uit het wetboek om mensen ervan bewust te maken dat vrouwen net als mannen recht hebben op landbouwgrond.”

De 35-jarige Teddy is daardoor nu trotse eigenaresse is van ruim vier hectare grond. “Gesterkt door de dorpsbijeenkomst vroeg ze haar vader om een gedeelte van het familieperceel,” vertelt Frederique. Hij stemde toe. “Teddy is inmiddels een rolmodel voor andere vrouwen. Ze pleit actief voor toepassing van de wet en ondersteunt andere vrouwen in het verkrijgen van landrechten.”

In samenwerking met Ministerie van Buitenlandse Zaken