GROENE ECONOMIE

We maken de waarde van natuur zichtbaar. In 2018 werkten we aan strengere mijnbouwstandaarden, bevorderden we verantwoord investeerderschap bij Chinese investeringsbedrijven, en stimuleerden we financiers om ontbossing tegen te gaan.

Stimuleren van verantwoorde en transparante grondstoffenwinning

De vraag naar zeldzame mineralen zoals koper, lithium en kobalt neemt almaar toe. In veel landen heeft grondstoffenwinning echter een negatief effect op de biodiversiteit en het milieu in het algemeen. We brengen daarom ngo’s, bedrijven, beleidsmakers en financiële instellingen samen om meer verantwoorde en transparante grondstoffenwinning te stimuleren.

“Mijnbouw heeft het afgelopen decennium een flinke vlucht genomen,” vertelt Mark van der Wal van IUCN NL. “Daardoor neemt de druk op gebieden met kwetsbare ecosystemen toe.”


Neem bijvoorbeeld Madagaskar. “Dit eiland staat bekend om haar unieke biodiversiteit, maar is sinds 2015 een aantrekkelijke bestemming voor mijnbouwbedrijven,’ vertelt Mark. ‘Er zijn al bijna 200 exploitatievergunningen afgegeven en er zijn nog circa 1.700 in aanvraag. Vaak gaat het om grond die in beschermd natuurgebied ligt, of aan de randen daarvan.”

We werkten aan het verminderen van de schadelijke effecten van mijnbouw op natuur via strengere standaarden en naleving.

Lessen uit de Filippijnen

“Dat mijnbouw zonder goed bestuurlijk kader risico’s voor mens en natuur met zich meebrengt, hebben onze partners in de Filippijnen aan den lijve ondervonden,” vertelt Mark. Op de eilandengroep zijn de afgelopen decennia tientallen grote mijnen geopend, vaak zonder inspraak en instemming van inwoners. Het gevolg: aanzienlijk biodiversiteitsverlies, vervuiling van rivieren en kustwateren en verminderde bestaanszekerheid van inheemse groepen, vrouwen en lokale boeren en vissers.


“Om van deze ervaring te kunnen leren en de schadelijke effecten van mijnbouw in Madagaskar zoveel mogelijk te beperken, organiseerden we een bezoek van een delegatie uit Madagaskar aan onze partners in de Filippijnen,” vertelt Mark. “Met vertegenwoordigers van de overheid, het bedrijfsleven en onze partnerorganisaties gingen we in op de vraag: hoe kun je mijnbouw zo organiseren dat het de samenleving maximaal voordeel oplevert, terwijl de maatschappelijke risico’s - ook op de lange termijn - tot een minimum beperkt blijven?”


“Een goed bestuurlijk kader is daarvoor een vereiste,” vat Mark samen. “Vervolgens komt het aan op handhaving. Het betrekken van gemeenschappen voor het monitoren van naleving van wet- en regelgeving is cruciaal.”

Standaard voor verantwoorde mijnbouw

Ook internationale standaarden voor verantwoorde mijnbouw dragen bij. “Het Initiative for Responsible Mining Assurance is één van de internationale initiatieven die met oog op sociale aspecten, natuur en milieu probeert mijnbouw meer verantwoord te maken”, vertelt Mark.


De standaard is ontwikkeld door een brede groep belanghebbenden, van representanten van de mijnbouwsector, tot afnemers van grondstoffen en ngo’s. Ook IUCN en partnerorganisaties hebben input verstrekt. “Het resultaat is een veeleisende standaard. Zelfs onze kritische lokale partners zien dit als een goede invulling van wat verantwoorde mijnbouw is, rekening houdend met gemeenschappen, werknemers en natuur”, aldus Mark.


Nu is het zaak dat deze standaard breed toegepast gaat worden. “In de Filippijnen en Madagaskar geniet de standaard dankzij onze inzet al meer bekendheid”, vertelt Mark.

Ook in Nederland stimuleren we bedrijven, overheden, beleidsmakers en financiële instellingen hun invloed aan te wenden om certificering aan te jagen. “Samen met de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) organiseerden we bijeenkomsten met financiële instellingen, NGO’s en partijen die betrokken zijn bij relevante convenanten rond internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen.”

In samenwerking met

VBDO en het ministerie van Buitenlandse Zaken

Zo kan het ook: verantwoorde Chinese investeringen in het buitenland

China’s reputatie als buitenlandse investeerder is doorgaans niet zo positief. Het land wordt vaak verweten dat het het niet zo nauw neemt met milieuregels en de sociale impact van bijvoorbeeld infrastructurele of mijnbouwprojecten. IUCN NL verzamelde vijf praktijkvoorbeelden waarbij Chinese investeerders wél verantwoorde keuzes maakten. De voorbeelden helpen lokale activisten om constructief met Chinese investeerders in gesprek te gaan. Ook biedt het praktische handvatten voor Chinese autoriteiten om hun investeringen verantwoorder te maken.

We boden investeerders en lokale activisten handvatten om investeringen verantwoorder te maken: met meer respect voor mens en milieu.

In de praktijkvoorbeelden zien we hoe de lokale bevolking in landen als Peru, Gabon en Australië protesteert tegen projecten rond oliewinning, infrastructuur en mijnbouw. De Chinese investeerders nemen de protesten serieus en besluiten zich, na zorgvuldige afweging van de milieu- en sociale impact, terug te trekken uit het project.


De investeerders dragen bijvoorbeeld bij aan meer transparantie over de kosten en baten van oliewinning. Ook laten ze zien dat ze respect hebben voor het recht van inheemse volken om ‘nee’ te zeggen tegen projecten op hun grondgebied.

Liever regel dan uitzondering

“Met deze goede voorbeelden bevorderen we verantwoord investeerderschap, in plaats van met een vinger te wijzen naar wat fout gaat”, zegt Liliana Jauregui van IUCN NL. “En het is niet alleen maar theorie, dit zijn echte voorbeelden uit de werkelijke praktijk. Dit moet regel worden, geen uitzondering.”


“Er wordt vaak gezegd dat China bezig is aan een opportunistische race to the bottom. Maar ze kunnen ook een ander pad inslaan en zelfs een internationale voorbeeldrol vervullen op het gebied van verantwoord investeren.”

Lokale waakhonden

Drie factoren blijken belangrijk om verantwoorde investeringen te realiseren. Betrokkenheid van omwonenden is cruciaal. “Zij zijn de eersten die signaleren als het mis dreigt te gaan: zij fungeren als waakhonden”, aldus Liliana. Goede naleving van internationale standaarden op het gebied van verantwoord ondernemen is ook belangrijk. Tot slot is durf en daadkracht bij de investeringsbedrijven nodig. “Zij moeten niet bang zijn de rotte appels eruit te halen. Ze moeten durven kiezen voor het hooghouden van de rechten van mens en milieu, ondanks druk van aandeelhouders of corrupte overheden.” Die bereidheid lijkt er. “Er zijn diverse bijeenkomsten geweest met Chinese investeringsbedrijven om de lessen te delen. Daar was veel enthousiasme om de lat hoger te leggen.”

In samenwerking met

Leave it in the Ground Initiative en de Nationale Postcode Loterij

Natuurbeschermers en bankiers om tafel om ontbossing tegen te gaan

De wereld van natuurbeschermers en die van banken lijken soms mijlenver uiteen te liggen, terwijl geldstromen grote invloed hebben op natuurbeheer. Bijvoorbeeld als het gaat om ontbossing voor veeteelt, zoals in Paraguay. Om de brug te slaan tussen deze twee werelden, leerden we samen met natuurorganisaties de taal van financiële instellingen. Partnerorganisaties uit Paraguay gingen met bankiers om tafel en bespraken hoe banken hun invloed kunnen gebruiken om ontbossing door veeboeren tegen te gaan.

“De Chaco-regio in Paraguay staat in de top vijf van regio’s met het hoogste ontbossingspercentage ter wereld”, vertelt Heleen van den Hombergh van IUCN NL. Grote stukken bos worden gekapt om plaats te maken voor landbouwgrond, met name voor veeteelt. “Deze ontwikkelingen worden onder andere gefinancierd door lokale banken, die op hun beurt ondersteund worden door internationale financiële instellingen, waaronder Nederlandse banken, zoals de Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO).”


Willen natuurbeschermers ervoor zorgen dat deze ontwikkelingen niet ten koste gaan van mens en natuur, zullen ze met de financiers in gesprek moeten. “Dat is nog niet zo vanzelfsprekend,’ vertelt Heleen. ‘Maar als je je verdiept in elkaars belangen en dezelfde taal leert spreken, kom je een heel eind.”

We sloegen de brug tussen natuurorganisaties en financiële instellingen, zodat deze machtige instanties hun invloed kunnen aanwenden om illegale ontbossing tegen te gaan.

Verdiepen in de wereld van banken

Daarom ontwikkelden we samen met de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds een uitgebreid leertraject. “Ruim 140 natuurbeschermers uit 22 landen in Zuid-Amerika, Afrika, en Azië verdiepten zich in de belevingswereld van financiële instellingen”, vertelt Heleen. “Voor velen van hen was dit de eerste kennismaking met terminologie uit de financiële wereld.” Ze leerden hoe financiële instellingen werken, wat hun drijfveren zijn en welke gemeenschappelijke belangen er zijn.


“Tijdens een workshop in Amsterdam kwamen zo’n 30 natuurbeschermers samen om kennis uit te wisselen, actieplannen op te stellen en de opgedane kennis in praktijk te brengen,” vertelt Heleen. “De delegatie uit Paraguay ging met vertegenwoordigers van FMO in gesprek over hoe zij hun krachten kunnen bundelen om ontbossing een halt toe te roepen.”

Engelstalige sfeerimpressie van de workshop in Amsterdam.

In deze video vertelt Fernando Díaz de Vivar, deelnemer van de trainingsmodule namens partneroganisatie WWF-Paraguay, hoe natuurorganisaties financiële instellingen van waardevolle informatie kunnen voorzien.

Risico

Internationale banken hebben er belang bij dat de partijen die zij ondersteunen, opereren binnen de grenzen van de wet en daarbij de hoogst mogelijke standaarden hanteren op het gebied van mens en natuur. “Als boerenbedrijven zich niet aan milieuwetgeving conformeren, vormt dat niet alleen een risico voor de natuur, maar ook voor geldverstrekkers”, legt Heleen uit. “Daarom heeft FMO samen met Paraguayaanse banken richtlijnen opgesteld die illegale ontbossing tegen moet gaan.”


Natuurorganisaties kunnen financiers waardevolle informatie verstrekken die helpt bij het beoordelen van risico’s en het controleren van de legaliteit van bedrijfsactiviteiten. De partnerorganisaties in Paraguay combineren publieke informatie over landbouwvergunningen en het kadaster met recente satellietbeelden die ontbossing in kaart brengen. Dergelijke informatie helpt financiële instellingen om maatregelen te nemen tegen projecten die ontbossing in de hand werken.

in samenwerking met

VBDO, WNF en het ministerie van Buitenlandse Zaken